Düzensiz Adetler ve Saç Dökülmesi (Polikistik Over Sendromu)
Düzensiz adetler ve saç dökülmesi çoğu zaman ortak bir hormonal nedene sahiptir. PCOS, tiroid hastalıkları, yüksek prolaktin, strese bağlı adet değişiklikleri veya besin eksiklikleri gibi durumlar saçları dökülme fazına itebilir ya da kadın tipi saç incelmesini kötüleştirebilir. Hedefe yönelik bir tıbbi değerlendirme ve altta yatan nedenin tedavisi genellikle zamanla dökülmeyi azaltır.
Düzensiz Adet Ne Anlama Gelir?
Düzensiz adet; adet döngüsünün süresindeki değişiklikleri, adet atlamayı, alışılmadık sıklıkta kanamayı veya öngörülemeyen kanama düzenini ifade eder. Birçok kişide neden geçici bir hormon dalgalanmasıdır. Bazıları içinse saç büyümesini de etkileyen altta yatan bir duruma işaret eder.
Hormon Değişiklikleri Neden Saç Dökülmesini Tetikler?
Saç kökleri büyüme (anajen), geçiş (katajen) ve dinlenme/dökülme (telojen) evrelerinden geçer. Hormonlar bozulduğunda, daha fazla saç aynı anda telojen evreye geçebilir ve birkaç ay sonra belirgin dökülme görülebilir.
Saç Dökülmesiyle Birlikte Görülen Düzensiz Adetlerin En Yaygın Nedenleri
PCOS ve Androjen Fazlalığı
PCOS androjen seviyelerini yükseltebilir ve bu da zamanla saçlı derideki köklerin küçülmesine (minyatürizasyon) yol açabilir. Bu durum genellikle ön saç çizgisi nispeten korunurken ayırma çizgisinin genişlemesi veya tepe bölgede incelme şeklinde görülür.
PCOS ayrıca akne, yüz veya vücutta artmış kıllanma, kilo değişiklikleri ve gebe kalmada zorluklara neden olabilir. Bazı kişilerde bu belirtilerin hepsi görülmeyebilir.
Düşük Östrojen veya Perimenopoz
Düşük östrojen saçın büyüme evresini kısaltabilir. Perimenopoz döneminde adetler düzensizleşebilir ve saçlar daha ince, sönük veya dökülmeye daha yatkın hissedilebilir.
Tiroid Bozuklukları
Hem hipotiroidi hem de hipertiroidi adet döngüsünü ve saç yoğunluğunu etkileyebilir. Yaygın (tüm saçlı deride) incelme sık görülür ve saçlar kuru ya da kırılgan olabilir.
Yüksek Prolaktin
Yüksek prolaktin ovülasyonu bozabilir ve düzensiz adetlere yol açabilir. Ayrıca saç dökülmesine katkıda bulunabilir ve adetler beklenmedik şekilde değiştiğinde mutlaka değerlendirilmelidir.
Stres, Hızlı Kilo Değişimi veya Aşırı Egzersiz
Fiziksel ya da duygusal stres hipotalamus–hipofiz–over eksenini bozabilir. Aynı stres faktörü telogen effluviumu tetikleyerek çok sayıda saçın aynı anda dökülmesine neden olabilir.
Demir, D Vitamini veya Diğer Besin Eksiklikleri
Yoğun veya uzun süren kanamalar demir depolarını azaltabilir. Düşük ferritin, D vitamini eksikliği ve düşük çinko bazı kişilerde artmış saç dökülmesiyle ilişkilidir.
Bu Durumlarda Saç Dökülmesi Genellikle Nasıl Görünür?
Yaygın dökülme: Duşta, yastıkta veya fırçada daha fazla saç görülmesi.
Kadın tipi incelme: Ayırma çizgisinin genişlemesi, tepe bölgede hacim azalması ve minyatürleşmiş saçlar.
Doku değişiklikleri: Saçların daha kuru, zayıf hissetmesi veya kolay kırılması.
Ne Zaman Doktora Görünmeli?
Düzensiz adetler 2–3 döngüden uzun sürüyorsa, dökülme ani veya yoğunsa ya da akne, yüzde kıllanma, kilo değişiklikleri, yorgunluk veya yeni başlayan baş ağrıları gibi belirtiler eşlik ediyorsa randevu alın.
Çok yoğun kanama, baş dönmesi, bayılma veya şiddetli pelvik ağrı varsa acil tıbbi yardım isteyin.
Doktorların Sıklıkla Kullandığı Testler
Tıbbi öykü ve saçlı deri muayenesi başlangıçtır. Belirtilere göre yaygın testler şunlardır:
- Gebelik testi (uygun olduğunda)
- Tam kan sayımı (CBC) ve ferritin (demir depoları)
- Tiroid uyarıcı hormon (TSH) ± serbest T4
- D vitamini (25‑OH) ve bazen çinko veya B12
- PCOS şüphesinde total/serbest testosteron, DHEA‑S ve SHBG
- Prolaktin
PCOS veya diğer jinekolojik nedenler düşünülüyorsa pelvik ultrason önerilebilir.
Döngü Düzenlenmesini ve Saç Yeniden Çıkışını Destekleyen Tedavi Seçenekleri
Altta Yatan Nedeni Tedavi Etmek
PCOS tedavisi yaşam tarzı değişiklikleri, metformin ve hormonal kontrasepsiyon içerebilir. Bazı hastalarda tıbbi gözetim altında anti-androjen ilaçlar da kullanılır.
Tiroid veya prolaktinle ilişkili sorunlar, tanı doğrulandıktan sonra hedefe yönelik tedaviyle genellikle düzelir.
Beslenme ve Takviye Stratejisi
Protein, demirden zengin besinler ve dengeli bir diyet önceliklidir. Ferritin veya D vitamini düşükse, eksikliğin giderilmesi zamanla dökülmeyi azaltmaya yardımcı olur.
Yalnızca ihtiyacınız olanı takviye edin. Aşırı demir, A vitamini veya yüksek doz biotin sorunlara yol açabilir ya da laboratuvar testlerini etkileyebilir.
Stres ve Uyku
Kronik stresi azaltmak ve uyku kalitesini artırmak adetlerin normalleşmesine ve telogen effluviumun azalmasına yardımcı olabilir. Küçük ve sürdürülebilir değişiklikler, aşırı rutinlerden daha etkilidir.
Saça Yönelik Tedaviler
Topikal minoksidil, kadın tipi saç dökülmesi için en çok çalışılmış seçeneklerden biridir ve dökülme sonrası yoğunluğun geri kazanılmasına da yardımcı olabilir. En iyi sonuçlar için birkaç ay boyunca düzenli kullanım gerekir.
Saçlı deriye dost alışkanlıklar önemlidir: nazik yıkama, sıkı saç modellerinden kaçınma ve aşırı ısı ile şekillendirmeyi azaltma.
İyileşme Genellikle Ne Kadar Sürer?
Telogen effluviumda, tetikleyici ortadan kaldırıldıktan sonra dökülme genellikle 3–6 ay içinde azalır. Görünür yoğunluğun geri kazanılması, saçın yavaş uzaması nedeniyle daha uzun sürebilir. İncelme androjen duyarlılığına bağlıysa (PCOS ile ilişkili kadın tipi dökülmede olduğu gibi), sonuçları korumak için tedavi genellikle uzun süreli olur.
F.A.Q.
PCOS’a bağlı saç dökülmesi geri döndürülebilir mi?
Androjen düzeyleri kontrol altına alındığında ve tedavi erken başlatıldığında birçok kişi iyileşme görür. Sonuçlar kişiye göre değişir ve uzun süreli kök küçülmesi tamamen geri döndürülmesi daha zor olabilir.
Neden tedavi edildikten sonra ne kadar sürede yeniden çıkış görürüm?
Dökülme birkaç ay içinde yavaşlayabilir; ancak görünür yeniden çıkış genellikle 4–9 ay sürer. Tutarlılık önemlidir ve takip kan testleri hormon ve besin düzeylerinin iyileştiğini doğrulayabilir.
Hormonları ve saçı destekleyen diyet nedir?
Yeterli protein, demirden zengin besinler, lif ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir beslenme saç ve metabolik sağlığı destekler. PCOS’ta kan şekerini dengede tutmaya yardımcı düzenli öğünler de hormon dengesini destekleyebilir.