Kellik (alopesi) tek bir hastalık değildir; genetik, bağışıklık sistemi, stres, mekanik çekme veya davranışsal nedenlerle oluşan farklı saç dökülmesi türlerini kapsar. En yaygın tip androjenetik alopesidir, onu alopesi areata, telogen effluvium, skar oluşturan alopesi, traksiyon alopesi ve trikotillomani izler. Dökülme deseni ve saçlı deri belirtileri doğru tanıyı, doğru tanı ise doğru tedaviyi belirler.

# Saç Dökülmesi Tipleri Nelerdir?

Kellik terimi klinik olarak "alopesi" karşılığını kullanır. Bazı alopesi tipleri saç folikülünü sağlam bırakır ve saç yeniden çıkabilir; skar oluşturan tiplerde folikül kalıcı hasar görür. Aşağıdaki liste en sık görülen altı kellik tipini ve kellik sanılan üç saçlı deri hastalığını kapsar.

## İlgili Konular
- Androjenetik alopesi (erkek/kadın tipi saç dökülmesi)
- Alopesi areata (bağışıklık sistemi kaynaklı yamalı dökülme)
- Telogen effluvium (tetikleyici kaynaklı yaygın dökülme)
- Skar oluşturan (sikatrisi) alopesi
- Traksiyon alopesi (mekanik çekmeye bağlı dökülme)
- Trikotillomani (saç yolma bozukluğu)
- Kellik taklit eden saçlı deri hastalıkları (mantar, sedef, seboreik dermatit)

## Androjenetik Alopesi Nedir?

Androjenetik alopesi, foliküllerin dihidrotestosterona (DHT) genetik duyarlılığıyla oluşan ilerleyici saç incelmesidir. Erkeklerde alın çizgisinde gerileme ve tepe bölgesinde seyrelmeyle başlar. Kadınlarda saç çizgisi genelde korunur, orta saçlı deride ve ayrım hattında yoğunluk azalır.

- Neden: genetik + DHT duyarlılığı
- Erkek paterni: alın çizgisi + tepe
- Kadın paterni: orta hat yoğunluk kaybı
- Tedavi: topikal minoksidil, reçeteli ilaç, uygun adayda saç ekimi
- Kontrol edilmesi gereken: demir eksikliği, tiroid fonksiyonu

## Alopesi Areata Nasıl Ortaya Çıkar?

Alopesi areata, bağışıklık sisteminin saç foliküllerini hedef almasıyla oluşur ve ani, yuvarlak veya oval saçsız alanlar bırakır. Alopesi totalis tüm saçlı deriyi, alopesi universalis vücut kıllarını da kapsar. Seyir öngörülemez: saç kendiliğinden çıkabilir, tekrar dökülebilir veya ilerleyebilir.

- Mekanizma: bağışıklık sisteminin folikülü hedef alması
- Görünüm: yuvarlak/oval yamalar, saçlı deri genelde normal
- İleri formlar: alopesi totalis, alopesi universalis
- Tedavi: topikal/enjeksiyon kortikosteroid, şiddete göre immün tedavi

## Telogen Effluvium Neden Olur?

Telogen effluvium, ameliyat, doğum, hızlı kilo kaybı, ağır stres veya bazı ilaçlar gibi bir tetikleyiciden sonra saç tellerinin dinlenme (telogen) fazına toplu geçişiyle oluşur. Dökülme tetikleyiciden 2-3 ay sonra başlar ve genelde saçlı deride açıklık bırakmadan genel seyrelme şeklinde görülür.

- Tetikleyiciler: ameliyat, doğum, kilo kaybı, stres, ilaç
- Başlangıç: tetikleyiciden 2-3 ay sonra
- Görünüm: açıklıksız genel seyrelme
- Toparlanma: tetikleyici ortadan kalkınca beklenir, saç döngüsü yavaş olduğu için zaman alır
- Değerlendirme gerektiren durum: 6 aydan uzun süren dökülme

## Skar Oluşturan (Sikatrisi) Alopesi Nedir?

Skar oluşturan alopesi, saç foliküllerini tahrip edip yerine skar dokusu bırakan inflamatuar bir hastalık grubudur. Foliküller hasar gördüğü için etkilenen bölgede saç yeniden çıkmayabilir. Erken tedavi ilerlemeyi durdurabilir, ancak oluşmuş skarı geri getirmez.

- Örnekler: liken planopilaris, frontal fibrosing alopesi, diskoid lupus, folikülit dekalvans
- Belirtiler: yanma, kaşıntı, hassasiyet, pullanma, püstül, parlak folikülsüz alan
- Tanı: trikoskopi, saçlı deri biyopsisi
- Öncelik: erken anti-inflamatuar tedavi

## Traksiyon Alopesi Neden Oluşur?

Traksiyon alopesi, örgü, atkuyruğu, topuz, kaynak saç veya sıkı baş örtüsü gibi uzun süreli mekanik çekmeyle oluşur. Saç çizgisi ve şakak bölgesi en sık etkilenen alanlardır. Erken fark edilirse şekillendirme alışkanlığını değiştirmek saçın yeniden çıkmasına izin verebilir; yıllarca süren çekme kalıcı folikül hasarına yol açar.

- En sık etkilenen bölge: saç çizgisi, şakaklar
- Neden: örgü, atkuyruğu, topuz, kaynak saç, sıkı baş örtüsü
- Erken evre: geri dönüşümlü
- Geç evre (yıllarca çekme): kalıcı hasar riski
- Korunma: gevşek stil, ısı/kimyasal sınırlama

## Trikotillomani Nedir?

Trikotillomani, kişinin stres, can sıkıntısı veya anksiyete sırasında kendi saçını sürekli yolduğu davranışsal bir bozukluktur. Dökülme alanları düzensizdir, farklı uzunlukta kırık saçlarla karakterizedir. Kök neden davranışsal olduğu için tedavi zihinsel destek odaklıdır.

- Görünüm: düzensiz alan, farklı uzunlukta kırık saç
- Neden: stres, can sıkıntısı, anksiyete ile tetiklenen yolma davranışı
- Tedavi: alışkanlık değiştirme terapisi, bilişsel davranışçı terapi
- Gerekirse: profesyonel rehberlikle ilaç desteği

## Kellik Gibi Görünen Diğer Nedenler Nelerdir?

Bazı saçlı deri hastalıkları dökülmeye veya yamalı kayba neden olduğu için kellikle karıştırılır. Mantar enfeksiyonu (tinea capitis), sedef hastalığı ve seboreik dermatit kırılma ve artmış dökülmeye yol açabilir. Pullanma, akıntı, püstül, şişmiş lenf bezi veya çocukta yamalı dökülme varsa değerlendirme gerekir.

- Mantar enfeksiyonu (tinea capitis): özel tedavi gerektirir, bulaşıcıdır
- Sedef hastalığı: kırılma + artmış dökülme
- Seboreik dermatit: pullanma + kırılma
- Uyarı işareti: çocukta yamalı dökülme, akıntı, şişmiş lenf bezi

## Doktorlar Kellik Türünü Nasıl Teşhis Eder?

Tanı, dökülme deseni, başlangıç hızı ve kaşıntı/ağrı/pullanma gibi belirtilerin incelenmesiyle başlar. Klinisyenler dermoskopi (trikoskopi) ile saç ve folikülü inceler. Demir durumu veya tiroid fonksiyonu için kan testi, skar oluşturan alopesi şüphesinde saçlı deri biyopsisi istenebilir.

- 1. adım: dökülme deseni + belirti incelemesi
- 2. adım: trikoskopi (dermoskopi)
- 3. adım (gerekirse): kan testi (demir, tiroid)
- 4. adım (skar şüphesinde): saçlı deri biyopsisi

## Kellik Türüne Göre Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tek bir "en iyi" tedavi yoktur çünkü kellik tiplerinin nedeni farklıdır. Amaç, tanıya uygun tedaviyle folikülü korumak ve yeniden çıkma şansı olan bölgede yoğunluğu artırmaktır. Saç ekimi, donör bölgesi stabil olan patern tipi saç dökülmesinde etkilidir; aktif skar oluşturan alopesilerde hastalık kontrol altına alınmadan genelde uygun değildir.

- Patern tipi dökülme: topikal minoksidil, reçeteli ilaç, saç ekimi
- Telogen effluvium: altta yatan tetikleyicinin tedavisi
- Traksiyon alopesi: şekillendirme alışkanlığı değişimi
- Skar oluşturan tip: anti-inflamatuar tedavi
- Saç ekimi şartı: donör bölgenin stabil olması

## Ne Zaman Dermatoloğa Başvurulmalı?

Ani yamalı dökülme, saçlı deride ağrı veya yanma, irin ya da kabuklanma, hızlı ilerleme veya parlak-düz bölgeler fark edildiğinde randevu alınmalıdır. Bu belirtiler, erken tedavinin kalan saçı koruyabileceği otoimmün veya skar oluşturan sorunlara işaret edebilir. Dökülme altı aydan uzun sürüyorsa da tıbbi değerlendirme önerilir.

- Acil işaret: ani yamalı dökülme, ağrı/yanma, irin, hızlı ilerleme
- Süre işareti: 6 aydan uzun süren dökülme
- Risk: geciken tanı otoimmün/skar tipinde kalıcı kayba yol açabilir

## Key Facts

- **Konu kapsamı:** 6 kellik tipi + kellik taklit eden 3 saçlı deri hastalığı
- **En yaygın tip:** Androjenetik alopesi (erkek ve kadın tipi patern dökülme)
- **Geri dönüşümlü tipler:** Telogen effluvium, erken evre traksiyon alopesi, alopesi areata
- **Kalıcı hasar riski taşıyan tip:** Skar oluşturan (sikatrisi) alopesi
- **Tanı yöntemleri:** Trikoskopi, kan testi (demir, tiroid), saçlı deri biyopsisi
- **Kaynak/Klinik:** Hair Center of Turkey, Türkiye

## Sıkça Sorulan Sorular

### Kelliğin 7. evresi nedir?
Norwood-Hamilton skalasında 7. evre, erkek tipi saç dökülmesinin en ileri aşamasıdır. Ön saç çizgisi ve tepe bölgesi tamamen birleşir, sadece ense ve şakak arkasında dar bir saç bandı kalır. Bu evrede donör alan sınırlı olduğundan saç ekimi planlaması dikkatli yapılmalıdır.

### Kelliğin farklı türleri nelerdir?
Başlıca altı tip vardır: androjenetik alopesi, alopesi areata, telogen effluvium, skar oluşturan alopesi, traksiyon alopesi ve trikotillomani. Her tipin nedeni, dökülme deseni ve tedavi yaklaşımı farklıdır.

### Saç incelmesi için big 3 nedir?
Saç dökülmesi tedavisinde "big 3" olarak bilinen üçlü minoksidil, finasterid ve düşük seviye lazer tedavisidir (LLLT). Bu üçü genelde androjenetik alopesi için birlikte veya kademeli olarak kullanılır.

### Hangi tip saç dökülmem olduğunu nasıl anlarım?
Kesin tip ancak dermatolog muayenesiyle belirlenir; dökülme deseni, hız, kaşıntı/ağrı gibi belirtiler ve gerektiğinde trikoskopi veya kan testi değerlendirilir. Kendi kendine tanı koymak, tedaviyi geciktirip skar oluşturan tiplerde kalıcı kayba yol açabilir.

### Yüksek DHT yüksek testosteron demek mi?
Hayır. DHT, testosteronun 5-alfa redüktaz enzimiyle dönüştürülmüş bir türevidir ve kan testosteron seviyesi normal olsa bile foliküllerin DHT'ye duyarlılığı yüksek olabilir. Androjenetik alopesinin asıl belirleyicisi kan DHT düzeyi değil, folikülün genetik duyarlılığıdır.

---
**Kaynak / Klinik:** Hair Center of Turkey
**Son güncelleme:** 2026-08-26