Saç Boyası Alerjisi
Saç boyası alerjisi genellikle p‑fenilendiamin (PPD) gibi maddelerin neden olduğu temas dermatiti biçimindedir. Belirtiler arasında kaşıntı, yanma, kızarıklık, şişlik veya kafa derisi, yüz, kulaklar ya da boyunda kabarcıklar görülebilir; bazen bu belirtiler 72 saate kadar sonra ortaya çıkabilir. Her kullanım öncesinde yama testi yapmak ve daha düşük riskli formülleri tercih etmek reaksiyonları azaltabilir.
Yaygın Belirtiler
Reaksiyonlar genellikle boyanın cilde temas ettiği yerlerde görülür: kafa derisi, saç çizgisi, kulaklar, göz kapakları ve boyun. Ürün tamamen durulanmazsa bazı kişilerde yüz veya ellerde de belirtiler gözlemlenebilir.
Tipik belirtiler arasında batma veya yanma hissi, kaşıntılı döküntü, kuruluk ya da gerginlik, şişlik ve küçük kabarcıklar bulunur. Belirtiler hemen ortaya çıkabileceği gibi 1 ila 3 gün içinde de gelişebilir.
Saç Boyası Alerjisine Ne Sebep Olur
Birçok kalıcı ve bazı yarı kalıcı boyalar, güçlü bir cilt duyarlayıcısı olan PPD (p‑fenilendiamin) içerir. Bağışıklık sistemi bir kez duyarlı hale geldikten sonra, sonraki maruziyetlerde reaksiyon riski artar.
Parfümler, koruyucular ve diğer boya bileşenleri de cildi tahriş edebilir. Tahriş ve alerji benzer görünebilir, ancak alerji genellikle tekrar eden temaslarla daha da kötüleşir.
Kimler Daha Fazla Risk Altındadır
Egzama, temas dermatiti geçmişi veya saç boyasına karşı daha önce reaksiyon geçirmiş olan kişiler daha yüksek risk altında olabilir. “Siyah kına” dövmesi yaptırmış olan kişiler de daha yüksek risk altındadır çünkü bazı siyah kına karışımları yüksek düzeyde PPD içerebilir.
Hangi Saç Boyaları Daha Fazla Sorun Yaratır
Kalıcı Boyalar
Kalıcı (oksidatif) boyalar genellikle uzun süreli renk sağlamak için PPD veya benzeri kimyasallar içerdiğinden alerjik reaksiyonların en yaygın nedenidir. Bu ürünler genellikle uygulamadan önce karıştırılan iki parçalı bir sistemle gelir.
Yarı Kalıcı Boyalar
Yarı kalıcı boyalar bazı kişiler için uygun bir alternatif olabilir, ancak hâlâ reaksiyonlara neden olabilir—özellikle PPD’ye zaten duyarlıysanız. Her zaman içerik listesini kontrol edin ve yama testi yapın.
Geçici Renkler
Geçici renkler (spreyler, durulamalar, tebeşirler) saçın yüzeyinde kalır ve genellikle daha düşük alerji riski taşır. Yine de hassas cildi tahriş edebilirler, bu nedenle daha önce reaksiyon yaşadıysanız yama testi yapmak mantıklıdır.
Kına ve “Siyah Kına”
Saf bitkisel kına bazı kişiler tarafından tolere edilebilir, ancak hassas ciltlerde yine de tahrişe neden olabilir. PPD gibi ek kimyasallar içerebileceği için “siyah kına”dan kaçının; bu türler daha yüksek alerji riski taşır.
Boyamadan Önce Riski Azaltma Yolları
Daha önce aynı ürünü kullanmış olsanız bile her seferinde yama testi yapın. Birçok reaksiyon tekrarlayan temas sonrası ortaya çıkar. Üreticinin talimatlarını takip edin ve kızarıklık, kaşıntı veya şişlik için en az 48 saat gözlemleyin.
Eldiven kullanın, boyayı yüz ve kulaklara temas ettirmeyin, kaş veya kirpik boyamayın. Ürünü talimatlarda belirtilenden daha uzun süre bekletmeyin, ardından saç derisini iyice durulayın.
Reaksiyon Yaşarsanız Ne Yapmalısınız
Boyayı hemen bol su ve hafif bir şampuanla durulayın. Hafif belirtiler için bir nemlendirici, ağızdan alınan antihistaminik veya kısa süreli bir topikal steroid faydalı olabilir—eczacıya veya sağlık uzmanına neyin uygun olduğunu sorun.
Nefes almada zorluk, dudak veya dilde şişme, yaygın kurdeşen ya da baygınlık hissi yaşarsanız acilen tıbbi yardım alın. Şiddetli reaksiyonlar nadirdir, ancak ciddi olabilir.
Sık Boyama Saça Zarar Verir mi?
Alerji olmasa bile sık saç boyama zamanla saçı zayıflatabilir. Tekrarlanan işlemler saçı daha kuru, mat ve kırılgan hale getirebilir—özellikle peroksit veya amonyak içeren kalıcı boyalarda.
Uygulamalar arasında süre bırakmak, işlem süresini azaltmak ve nemlendirici ürünler kullanmak hasarı azaltabilir. Eğer saç deriniz tahriş olmuşsa, yeniden boyamadan önce iyileşmesini bekleyin.
SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
Belirtiler boyamadan günler sonra ortaya çıkabilir mi?
Evet. Alerjik reaksiyonlar zamanla gelişebilir ve belirtiler maruziyetten 72 saate kadar sonra ortaya çıkabilir.
Yama testi ile klinikte yapılan alerji testi aynı mı?
Evde yapılan yama testi belirli bir ürüne karşı belirgin duyarlılığı kontrol eder. Klinik yama testi ise tam alerjeni belirlemek için bir uzman tarafından yapılır ve birden fazla ziyareti gerektirebilir.
PPD’ye alerjim varsa daha güvenli seçenekler var mı?
Bazı kişiler PPD içermeyen boyaları veya alternatif boya molekülleri içeren formülleri tolere edebilir, ancak yine de reaksiyon olabilir. Etiketleri dikkatle okuyun ve ürün seçimini yönlendirmek için klinik yama testini değerlendirin.
Ne zaman boyamayı bırakmalı ve doktora gitmeliyim?
Belirtiler yayılıyorsa, kötüleşiyorsa, birkaç günden uzun sürüyorsa ya da gözleri veya yüzü etkiliyorsa tıbbi yardım alın. Nefes darlığı veya ciddi şişlik durumlarında acil servise başvurun.